Tolhuistuin: culturele hotspot die zich niet laat begrenzen

Tegenover het Centraal Station, aan de zonnige kant van het IJ, ligt de Tolhuistuin. Een bruisende culturele hotspot die zich niet zomaar laat begrenzen. Van duurzaamheid tot discriminatie, van intiem theater tot grote muziekfestivals. Anne Schaepman, de kersverse directeur van Stichting Tolhuistuin, vertelt over het belang van maatschappelijke initiatieven, kunst en dialoog in deze roerige tijden.

Tekst: Mendel op den Orth | Foto: Kick Smeets

Anne Schaepman had haar tijd als directeur van Stichting Amsterdam 750 nog maar net achter zich gelaten toen ze in november 2025 aan de slag ging bij Stichting Tolhuistuin. Daarvoor werkte Anne bij verschillende toonaangevende culturele instellingen in Amsterdam en daarbuiten, van de Nieuwe Kerk en de Hermitage, tot Cinekid en Paleis Soestdijk. Bij Amsterdam 750 gaf ze leiding aan een organisatie die Amsterdammers actief betrok bij de viering van het jubileumjaar. Dit gebeurde onder andere door tal van subsidies te verstrekken aan kleinere en grotere Amsterdamse initiatieven. ‘De overstap naar de Tolhuistuin is dus een hele logische stap’, vertelt Anne: ‘Dit is eigenlijk de plek waar alles uit mijn leven en carrière samenkomt.’

Bewonersinitiatieven
Bij Amsterdam 750 zag ze de grote waarde van bewonersinitiatieven voor de stad. ‘In een tijd waarin mensen soms ook wantrouwig zijn naar “de gemeente” is het natuurlijk heel mooi als er mensen zeggen: ik zie iets gebeuren in mijn buurt, ik weet wel hoe ik het op moet lossen, en ik ga dat ook doen! Dan begin je meteen bij de kern van een probleem.’ Het maakt niet uit hoeveel geld, goede ideeën of kennis je hebt,  ‘als je de mensen waar het uiteindelijk om gaat niet echt kent, dan kom je met al je goede bedoelingen altijd wat te kort,’ legt Anne de vinger op de zere plek. 

Niet in één hokje
‘Uit mijn tijd bij Stichting Amsterdam 750 neem ik een heel groot Amsterdams netwerk mee, en een enorme positiviteit over de mogelijkheden van Amsterdammers, die ik hier natuurlijk een podium ga geven.’ De Tolhuistuin is daar bij uitstek voor geschikt. Net als Amsterdam in het groot, is ook de Tolhuistuin zelf een samenwerking van allerlei verschillende partijen, die zich niet zomaar in één hokje laten plaatsen. ‘We hebben dit mooie restaurant; Paradiso organiseert hier concerten en clubnachten; en we hebben ook meer dan dertig cultureel-maatschappelijke initiatieven op het terrein, die allerlei toffe dingen doen.’ Zo zijn er allerhande kunstwerken te zien in de tuin; is er een studio waar muziek geproduceerd wordt; en kun je met behulp van een ‘stadsnatuurgids’ een natuurwandeling maken door ‘Het Wilde Noord’.

Alles grijpt in elkaar
Daarnaast is Stichting Tolhuistuin verantwoordelijk voor de culturele programmering. En dat omvat een breed scala aan programma’s, ‘die allemaal op hun eigen manier gaan over hoe we in deze stad goed met elkaar kunnen samenleven,’ vertelt Anne. Daarbij beperken ze zich niet tot één specifieke vorm of thema: 'Je kan de uitdagingen waar we met zijn allen voor staan niet los van elkaar zien; alles grijpt in elkaar.’ Mede daarom kun je in de Tolhuistuin van alles vinden: van muurschilderingen en poëzie-avonden, tot punkconcerten en lezingen. Anne ziet het als haar opdracht om precies dat veelzijdige karakter van de Tolhuistuin, nog sterker en scherper te maken.

Via kunst en cultuur wil de Tolhuistuin een plek zijn die niet zozeer draait om debat, maar echt een plek voor dialoog en verbinding. ‘Waar we elkaar kunnen ontmoeten, kunnen leren en misschien iets van onze vooringenomenheid over elkaar kunnen laten varen. Ik hoop dat we die plek hier kunnen zijn,’ schetst Anne het ideaal.

Voor en door Noord
Een ander belangrijk kenmerk van de Tolhuistuin is dat het echt een plek voor en door Amsterdam Noord is – waar Anne zelf trouwens ook vandaan komt. Enthousiast zegt ze: ‘Hoe kunnen we al het moois van Noord nog sterker neerzetten?’ Met de Tolhuistuin wil ze een podium bieden waar Noordse makers zichzelf kunnen presenteren. Tegelijkertijd werkt de locatie aan het IJ ook uitnodigend voor mensen uit de rest van de stad, als een figuurlijke brug tussen Noord en de rest van Amsterdam.

Waar Anne het meest naar uitkijkt bij de Tolhuistuin? ‘Naar alles! Ik heb natuurlijk tweeëneenhalf jaar de mooiste plannen van Amsterdammers mogen lezen, beoordelen en helpen realiseren. En nu mag ik zelf ook weer dingen gaan maken en bedenken, en dat is wel het allerleukst dat er is.’